گذشتهٔ این نژاد هنوز به درستی شناخته نشدهاست، ولی بی تردید این نژاد بسیار بسیار قدیمی است و از خاور میانه و نواحی بیابانی یا نیمه بیابانی این منطقه ریشه گرفتهاست. طی تلاش ساسانیان در پرورش و اصلاح این نژاد، اسبهای اصیلی به وجود آمدند که به خاطر چابکی و مقاومتشان مایه حیرت شدند. این نژاد در تاریخ برای اصلاح نژاد و مقاوم کردن اسبها بسیار مورد آمیزش قرار گرفت. نژاد اسبهای اصیل انگلیسی از آمیزش اسبهای عرب با اسبهای محلی (انگلیسی) ریشه میگیرد. خون این نژاد امروزه تقریباً در رگهای همهٔ نژادهای سبک وزن جاری است.
زندگی دشوار در بیابانهای خشک باعث شجاعت و مقاومت حیرت برانگیز و تند پایی و صبوری این نژاد شدهاست. زندگی او در کنار یا حتی داخل چادر با بادیه نشینان نیز باعث خو گرفتن آن با انسان و دلبستگی و اعتماد به او شدهاست.
قد این اسبها بین ۱٫۴۵ تا ۱٫۵۵ متر است. آنها میتوانند هر رنگی داشته باشند ولی ابلق نیستند. رنگ مشکی نیز در آنان بسیار نادر است. موهای اسب عرب نرم و ابریشم مانند است. یکی از خصوصیات آن دمش است که بالا نگه داشته شدهاست (حتی به هنگام حرکت). از خوصوصیات دیگر آن سر کوچک و برجسته، گردن بلند و کمانی، کمر کوتاه، کپل بالا و افقی و پاهای ظریف و محکم آن است. پوست اسب عرب نازک و حساس است، به طوری که رکهای آن به خصوص در سر، مشخص هستند. پیشانی آن صاف است سوراخهای بینی آن بسیار باز میباشد. به علاوه، اسب عرب بر خلاف دیگر نژادها ۱۷ دنده و ۵ مهرهٔ کمری دارند (به جاب ۱۸ دنده و ۶ مهرهٔ کمری).
اسب عرب در رشتههای ورزشی که در آنها مقاومت اهمیت ویژهای دارد رایج اند و در مسابقات جهانی مقام هی اول را ازان خود میکنند. در مسابقات پرش نیز از آنان استفاده میشود (با وجود قد نسبتاً کوتاهشان). در مسابقات درساژ و کنکورهای زیبایی نیز این اسبها به دلیل وقار و ظرافت اندام، خواستار فراوانی دارند.
| براي نمايش در سايز اصلي بر روي نوشته كليك كنيد ، مشخصات تصوير هست 800 در600 پيكسل . |

اسب عربي داراي ظاهري بسيار زيبا و نحصر به فرد مي باشد . بطور كلي داري قامتي كوچك مي باشد ، ارتفاع آن بطور متوسط 57 اينچ مي باشد . اسب عرب داراي 17 دنده ، 5 مهره كمر و 16 مهره دمي مي باشد در حالي كه ديگر نژاد هاي اسب داراي 18 دنده ، 6 مهره كمر و 18 مهره دمي مي باشند . احتساب اين مهره ها فايده اش در شكل پشت اسب عرب و دم روبه بالاي آن است . رنگ هاي اسب عرب شامل : خاكستر ، خرمايي ، سرخ و سياه و سفيد مي باشد .
نژاد هاي مختلفي از اين اسب تكثير شده اند از جمله : عرب لهستاني ، مصري و ... كه معمولا داراي جثه بزرگتر نسبت به عرب خالص و استخوان هاي ضخيم تري دارند .
مراقبت : اسب عرب فضا هاي باز را بسيار دوست دارد و اگر او را در يك فضاي كوچك و بسته قرار دهيد بسيار عصبي و پرخاشگر مي شود . بهتر است آنها را حصار هاي بزرگ به همراه ديگر اسب ها نگهداري كنيد . در ضمن مي تواند وسايلي مانند توپ و مخروط نيز براي بازي در اختيار آن ها قرار دهيد .
اسب عرب نسبت به ديگر گونه هاي اسب ديرتر بالغ مي شود ، معمولا آن ها در سن 5 سالگي بالغ مي شوند . بهتر است تا موقعي كه اسب شما به بلوغ نرسيدخ است از آن بسار مراقبت كنيد تا تاندوم هاي ان آسيب نبيند بخصوص هنگام پرش از موانع . اسب عرب داراي هوش بسيار بالايي مي باشد و خيلي زود با صاحب خود رابطه برقرار مي كند . آنها اسب هاي با استقامتي هستند و براي طي مسافت هاي طولاني بسيار مناسب مي باشند از آنها ميتوان از 30 تا 100 مايل در روز سواري گرفت !

اسب نژاد «تروبرد» یکی از با ارزش ترین و سریع ترین اسبهای کورس جهان است که وجودش همواره منشأ رشد و تکامل بزرگترین تشکیلات بین المللی اسبدوانی و پرورش اسبهای کورس بوده است.
اکثر افرادی که با پرورش اسب یا ورزشهای سوارکاری و اسب دوانی، آشنایی هر چند مختصر دارند، با نام اسب تروبرد نیز آشنا هستند و معمولاً آن را مترادف با مفهوم اسب کورس میدانند. در نزد این افراد معمولاً بهترین و کامل ترین تعریف قابل تصور از اسب نژاد تروبرد اسبی است با اندامی بلند و نیرومند، گردن کشیده و شانههایی مورب و قوی، پشت و کمر نسبتاً کوتاه با کپل عضلانی و دست و پاهایی که محکم و استوار هستند و سرانجام اسبی که در مسابقات کورس به خصوص مسافتهای کوتاه تا متوسط از دگر اسبها سریع تر است و رقیب ندارد.
اما آنچه که در ورای ویژگیهای پرجاذبه و برجسته این نژاد قرار گرفته و در اصل تمامی اعتبار و ارزش این نژاد اسب مرهون آن است، شجره، تبارنامه و در واقع منشأ نژاد تروبرد میباشد.
به جرأت میتوان ادعا کرد که در میان انواع نژادهای اسبهای مدرن موجود در دنیا هیچ نژادی را نمیتوان یافت که پس از پیدایش خود، دقت و شدت کنترل تبارنامهای نژاد تروبرد را آن هم با هدف مشخص ارتقای قابلیت کورس و اسبدوانی تحمل کرده و اعتبار چنین شجره و تباری را به خود اختصاص داده باشد.
منشأ پیدایش اسبهای نژاد تروبرد به سدههای ۱۵، ۱۶ و ۱۷ میلادی و سرزمین انگلستان باز میگردد.

از اوایل همین دوره است که پرورش دهندگان اسب در کشور انگلستان با اهمیت و ارزش خون گرم اسبهای شرقی (Oriental Horses) آشنا شده و به طور مرتب اقدام به خریداری و انتقال بهترین اسبها و مادیانهای نژاد عرب، بارب و ترک (ترکمن) از سرزمینهای مختلف شمال آفریقا و خاورمیانه و آسیای صغیر به مراکز پرورش اسب در کشور خود میکنند. نتیجه آمیزش خون گرم اسبهای شرقی با اسبهای خون سرد بومی جزیره بریتانیا در طی سدههای ۱۵ و ۱۶ به وجود آمدن نسلی از اسبهای پرخون تر برای مسابقات اسبدوانی و کورس بود که با ورود این اسبهای دونده به مسابقات، استقبال و تمایل عمومی به بهرهگیری از خون اسبهای شرقی در انگلستان بیشتر و بیشتر شد. به طوری که در اواخر سده ۱۶ که هنوز تا زمان پیدایش اولین اسبهای نژاد تروبرد مدتها فاصله وجود داشت. به جز مادیانها که اطلاعی از تعداد شماره آنها در دست نیست، تنها ۱۷۴ رأس سیلمی براساس مدارک قابل استناد (از شمال آفریقا، خاور میانه و سرزمینهای عثمانی آن زمان) به انگلیس منتقل گردیده بودند.
در واقع منشأ تمامی اسبهای تروبرد موجود در جهان به ۳ رأس از همین سیلمیهای منتقل شده در اواخر سده ۱۶ و اوایل ۱۷ باز میگردد.
این ۳ رأس سیلمی به اسامی Bayerly Turk ، Darly Arabian و Goodolphin بودند.
Bayerty Turk در سال ۸۷-۱۶۸۶ میلادی در طی جنگ با نیروهای عثمانی در حوالی «بوداپست» فعلی به غنیمت گرفته شده بود،Darly Arabian در سال ۱۷۰۴ میلادی از سرزمین سوریه امروزی به انگلستان منتقل گردیدو سرانجام Godolphin که در سال ۱۷۲۴ میلادی از سواحل شمال آفریقا خریداری شده بود ابتدا به فرانسه و سپس به انگلیس منتقل گردید.
نکته جالب توجه در مورد سیلمی Bayerly Turk آن است که همواره این گمان وجود داشته است که این اسب از نژاد اسبهای ترکمن و به احتمال زیاد از تیره «آخال تکه» بوده است.

امروزه این گمان با مطالعات مقایسهای که بر روی فاکتورهای ژنتیکی موجود در خون اسبهای نژاد «آخال تکه» و «تروبرد» انجام گرفته بیش از پیش به یقین نزدیک شده است. در هر حال این سه رأس سلیمی منشأ پیدایش خط خونی نژاد تروبرد و معروف ترین اجداد اسبهای این نژاد در سده ۱۸ میلادی مانند Herod ، Matchem ، Flying ، Eclips و بعدها Ormond و Siant Simon بودند.
اما پیدایش رسمی نژاد تروبرد در واقع به سالهای بعد از ۱۷۷۰ میلادی مربوط میشود و مستقیماً نتیجه تلاشهای فردی به نام James Weatherby است که در آن هنگام مسئولیت کنترل کتاب مسابقات Newmarket و در عین حال سمت منشی باشگاه سوارکاری را برعهده داشت. وی بر مبنای سالنامههای ورزشی باشگاه سوارکاری که از اواسط سده ۱۶ میلادی منتشر میشد، ابتدا در سال ۱۷۷۳ نسبت به انتشار کتاب سالنامه Weatherby که حاوی رکوردها و نتایج ثبت شده مسابقات اسبدوانی بود، اقدام کرد و سپس در سال ۱۷۹۱ پس از سالها تلاش نخست «مقدمهای بر کتاب تبارنامه جامع» (Introduction to a General Stud Book) را تنظیم کرد و سپس در سال ۱۷۹۳ جلد اول «کتاب تبارنامه جامع» (The General Stud Book) نژاد تروبرد را انتشار داد.
امتیاز انتشارکتاب سالنامه «و دربی» (Weatherby’s Calender) که نتایج و رکوردهای اسبهای تروبرد را منتشر میکرد، تا سال ۱۹۰۰ میلادی (یعنی حدود ۱۳۰ سال بعد از انتشار نخستین جلد آن) در اختیار خانواده Weatherby بود و سپس به باشگاه سوارکاران واگذار گردید. اما امتیاز نشریه کتاب تبارنامه جامع General Stud Book همچنان مختص به خانواده Weatherby باقی مانده و تا به امروز همواره نسخههای جدید آن به طور منظم منتشر گردیده است.
به این ترتیب تلاشهای James Weatherby که هدف جلوگیری از خط روزافزون احتمال خطا در خطوط خونی و شجره نژاد اسبهای تروبرد آغاز شده بود، به همراه انتشار کتاب سالنامه رکورد اسبهای این نژاد، منشأ شکل گیری و اعتبار امروزی نژاد تروبرد گردید. بر این اساس عملاً نژاد تروبرد امروزی نژادی است که در قالب قراردادی مشخص و از پیش تعیین شده و پذیرفته شده تعریف میشود و مضمون آن این است که :
«تنها اسبی از نژاد تروبرد به شمار میآید که مستقیم یا غیرمستقیم شجره خود را به یکی از جلدهای کتاب تبارنامه جامع تاروبرود General Stud Book برساند ولاغیر».

در همین جا لازم است گفته شود که در بسیاری از کشورها مانند فرانسه، استرالیا، نیوزلند، ایالات متحده امریکا، ژاپن، افریقای جنوبی، آرژانتین و… برای اسبهای نژاد تروبرد خود که تبارنامه هایشان به یکی از کتابهای تبارنامه جامع ودربی میرسید، کتابهای تبارنامه ملی مطابق استانداردهای کتاب تبارنامه جامع منتشر میشود. در واقع همین کتابها هستند که اعتبار اسبهای نژاد تروبرد غیر انگلیسی امروزی را به ارمغان آورده اند.
اسبهای نژاد تروبرد امروزی از نظر اندام شناسی دارای ویژگیها و شاخصهای زیر هستند :
قد : ارتفاع ناحیه جدوگاه در اسبهای تروبرد امروزی به طور متوسط به حدود ۱۶۲ سانتیمتر میرسد که در حدود ۱۰ سانتیمتر از اجداد اولیه خود بلندقدتر شدهاند. در هر حال ممکن است در این نژاد اسبهایی با قدهای بلندتر و یا کوتاهتر نیز مشاهده شوند.
سر : سر موزون و زیباست و اتصال آنها به گردن کاملاً مشخص است خط نیم رخ صورت برخلاف اجداد عربی این نژاد، معمولاً مستقیم و بدون برجستگی ناحیه پیشانی است. گوشها کوچک و متحرک و منخرین کاملاً قابل اتساع است و چشمها درشت و هوشیار هستند.
گردن و کتف : گردن کشیده و منتهی به جدوگاه مشخص و کتف مورب و قوی است.
سینه : سینه عمیق بوده و از قابلیت اتساع زیادی برخوردار است.
بدن : با پوست بسیار ظریف و نازکی پوشانیده شده است. دارای تناسبات بدنی کامل یک اسب کورس بوده و به ویژه ناحیه پشت و کمر قوی و دارای عضلات کپل و ران نیرومندی است.
اندام حرکتی : اندام حرکتی بلند و کشیده بوده و در عین حال محکم و استوار هستند.
رنگ بدن : اسبهای نژاد تروبرد معمولاً به رنگهای کهر، قره کهر، کرنگ بوده و به ندرت ممکن است به رنگ نیله دیده شوند.

Bernardini نمونه یک تروبرد تکامل یافته امروزی
از دیگر ویژگیهای برجسته این نژاد باید به توان فوق العاده آن در مسابقات کورس در مسافتهای متوسط اشاره کرد، به نحوی که عملاً در مسافتهای ۱۲۰۰ تا ۲۴۰۰ متر، این اسبها در میادین اسبدوانی بدون رقیب به شمار میآیند. از دیگر ویژگیهای این نژاد، زود هنگام بودن بلوغ ورزشی آن است، به طوری که کرههای ۲ ساله و یا کوچکتر نژاد تروبرد در مقایسه با سایر نژادها عملاً با قابلیتهای یک اسب بالغ و آماده کورس وارد میادین اسبدوانی میشوند. این زودهنگام بودن بلوغ ورزشی باعث شده است که عمر مفید ورزشی اسبهای نژاد تروبرد کوتاه شود؛ به همین خاطر معمولاً در سنین نه چندان بالا کارایی خود را از دست میدهند و ناچار به ترک میادین اسبدوانی میشوند.
تمرکز اصلاح نژاد تنها بر «افزایش هر چه بیشتر سرعت و کاهش مدت زمان رسیدن به بلوغ ورزشی» به ناچار به قیمت چشم پوشی از برخی صفات مطلوب و ظهور برخی صفات نامطلوب تمام شده است. از جمله صفات نامطلوب که امروزه از ویژگیهای این نژاد به شمار میآیند، میتوان به حساسیت زیاد این نژاد نسبت به شرایط نامناسب نگهداری و تغذیه ای، آسیب پذیری بیشتر اندام حرکتی، کاهش نسبی توان استقامت اسبهای امروزی تروبرد در مسابقات مسافتهای بلند نسبت به اجداد اولیه آنها و همچنین پایین تر بودن درصد باروری در این نژاد اشاره کرد. در هر حال در نتیجه سالها دخالت انسان و تمرکز فوق العاده در انتخاب و اصلاح نژاد اسبهای تروبرد امروزه عملاً با پدیدهای مواجه هستیم که از یک سو به این نژاد اسب قابلیتهای یک ماشین بسیار تخصص یافته برای مسابقات اسبدوانی را بخشیده است و از سوی دیگر بسیاری از ارزشها و صفات مطلوب یک اسب کامل را از آن سلب کرده است.
اسب قره باغ یا به زبان ترکی آذری "قره باغ آتی "یک اسب سواری و مسابقه بوده و خاستگاه آن منطقه قره باغ واقع در جنوب قفقاز است. این ناحیه همواره جزیی از جمهوری آذربایجان بوده که اکنون تحت اشغال نیروهای ارمنستان میباشد.
اسب قره باغ به دلیل فرمانبرداری عالی ، نجابت و سرعت خوب همواره مورد توجه بوده است.
این نژاد از تلاقی "آخال ته که "،پرشین ،کاباردین و اسب ترکمن به وجود آمده است. البته خود اسب قره باغ در تشکیل اسب "دان" روسی در قرن 19 نقش و تأثیر اساسی داشته است.
در حال حاضر عمدتاً این نژاد در آذربایجان نگهداری میشود ولی اغلب آنها مخلوطی از عرب – قرهباغ هستند و تعداد این اسب ها زیر 1000 راس و متأسفانه در حال انقراض میباشند و هم در جمهوری آذربایجان و هم در آذربایجان ایران تلاشی برای خالص سازی و بقاء این حیوان انجام انجام نمیشود.

مشخصات نژادی:
اسبی است پرطاقت، قوی، محکم و ثابت قدم و بی لغزش). جثه حیوان چندان بزرگ نیست، 14 تا 15 وجب یا 145 تا 150 سانتی متر.
سر حیوان کوچک اما زیبا بوده و پیشانی پهن دارد که در این پیشانی معمولاً یک لکه سفید که به زبان محلی به آن " قاشقا " می گویند وجود دارد.
گوشها متوسط و پر تحرك وداراي يك خط گورخري از گردن تامحل اتصال دم به تنه هستند دمشان كوتاه است و به علت بزرگي سينه و شش داراي استقامتي زياد هستند و در كورس نيز ركورد هاي خوبي دارند.
سوراخ های بینی قابلیت خوبی برای اتساع دارند. گردن بالا، ارتفاع متوسط و البته ظریف و عضلانی است.
بدن حیوان فشرده و متراکم بوده و عضلانی و خیلی شکیل است.
شانه ها راست و عمودی و سینه عضلانی عمیق و کپل سراشیب و پاهایی دراز و زیبا و البته خیلی قوی و مفاصل حیوان کوچک است.
پوست حیوان نازک و نرم و دارای موهایی است که کمی براق هستند. رنگ اغلب اسبهای قرهباغ کهر ،سمند با رنگ طلایی مخصوص و گاهی نیله یا خاکستری است.
همواره دارای نشانه های سفید در پیشانی و خط گورخری در محل اتصال دم به تنه می باشد.
رنگ اصلي اين اسب:
سمند خاكستري و نيلهگاها" كرنگ و انواع كهر است . جمعيت اين اسب حدود 50 راس است و در استان هاي آذربايجان شرقي و اردبيل پراكنده اند.
از تیره های نژاد قره باغ اسب دیل بوز به رنگ کهر و اسب سیاووش به رنگ کهر روشن و اسب "ایلی سو "به رنگ نیله است که این تیره را بیشتر در جمهوری نخجوان اطراف شاهبوز می توان یافت.
علاوه بر سرعت و چابکی،اسب قره باغ به داشتن قدرت تحمل زیاد و وفاداری و فرمانبری مشهور است.
تاریخچه نژاد قره باغ:
اسب قرهباغ قرابت زیادی به (آخال ته که) ترکمنستان و (اسب ترکمن) ایران دارد. برخی از مورخان معتقدند در زمان های دور این اسب ها از یک منشا بودهاند و تأثیر بسیار زیادی در توسعه نژاد عربی داشتهاند.
برخی از منابع تاریخی هم بر این باورند که در زمان تهاجم اعراب در قرون 8 و 9 ده ها هزار از اسب هایی با رنگ سمند طلایی با مشخصات قره باغ توسط مهاجمین گرفته شده بودند.
همچنین برخی از مدارک نشان می دهند "ابراهیم خلیل"، خان خانات قره باغ در سال های 1736 الی 1806 صاحب یک گله 3 تا 4 هزارتایی اسب بوده که اکثر آنها از نژاد قره باغ بودهاند.
از قرن 19 به بعد این اسب ها در اروپا هم پرورش داده شدند.
در یکی از بزرگترین حراجیها در سال 1823 یک کمپانی انگلیسی 60 راس مادیان خالص قره باغ را از "مهدی – قلی خان " اتیبآخرین حکمران خانات قره باغ خریداری کرد. علیرغم اینکه از تعداد اسب های قره باغ در جنگ ایران و روسیه کمتر شد و خلوص این نژاد دست نخورده باقی ماند بعد از مهدی فلی خان دختر وی "ناتوان خورشید بانو" از این حیوان محافظت نمود و طی قرن 19 در فستیوالهای مختلف موفقیت های زیادی را کسب کرد.
در سال 1867در پاریس اسب "خان" مدال نقره کسب کرد و اسب دیگر به نام "میمون" در فستیوال شوروی دوم شد و اسب دیگر وی به نام "ال یتمز"یا دست نیافتنی در امپراطوری روسیه به اسب امپراطوری سرتیفیکات نام گرفت.
اسب نژاد قرهباغ نقش اساسی در تعریف نژاد اسب روسی "دان" دارد.
در سال 1836 ژنرال متدوف روسی و ارمنی الاصل، اسبهای خود را که حدود 200 رأس آنها از نژاد قرهباغ بودند به یک پرورش دهنده اسب در ناحیه دان روسیه فروخت که این اسب ها در توسعه و بهبود خصوصیات نژادی اسب دان در قرن بیستم کمک بسزایی نمودند.
در قرن بیستم دوباره تعداد اسب های نژاد قره باغ به دلیل جنگ های قومی و مذهبی در قفقاز و خصوصاً ناحیه ریالره باغ به سرعت کاهش یافت و در سال 1905 تمام زحمات خانهای قره باغ و ولیعهدان آنها به باد رفت و فرزندان این اسبها به دلیل تلاقی های ناخواسته دچار تغییراتی ناخوشایند شده و برخی صفات نامرغوب مثل کاهش سایز را متحمل گردیدند.
در سال 1949 پرورش اسب قره باغ با خصوصیات خالص نژادی مجدداً در منطقه " آغدام " آذربایجان مجدداً احیاء شد.
در سال 1956 یک سیلمی نژاد قره باغ به نام "زامان" به همراه یک رأس آخال ته که به نام "مه له گوش" از سوی شوروی به ملکه الیزابت دوم اهداء شد.
متاسفانه 20 سال قبل اسب قره باغ یک دوره نزول سخت را طی اشغال نیروهای ارمنی سپری نمود. در موقع اشغال شهر آغدام اکثر این اسبها از قشلاقهای منطقه " برده " و آغدام برده شده و به دلیل عدم توانایی مالی ارمنی ها در نگهداری و نیز به دلیل اینکه این اسب ها در دنیا به نام قره باغ شناخته شده اند ازبین برده شدند.
همچنین جمعیت خیلی کم روستایی ارمنی ها دلیلی دیگر بر عدم نگهداری صحیح از این اسب ها بود.
متاسفانه الان در جمهوری اذربایجان هیچ کار تحقیقاتی در باره این نژاد صورت نمیگیرد و اقبال طرفداران اسب به نژادهای اروپایی بیشتر است. در ایران هم بیشتر تیره دیل بوز در اردبیل و آذربایجان شرقی البته با درجه خلوص خیلی کمی دیده میشود و با اقبال اسب سواران به نژادهای عربی عراقی این نژاد در ایران هم کمتر مورد توجه قرار می گیرد!
برچسبها: نژادهای اسب

